Drewniane cerkwie łemkowskie VII

Beskid Niski - Dolina Ropy część 2

Podążając Doliną Ropy dalej na północ, w tym poście przedstawię trzy cerkwie w:

Uściu Gorlickim, Łosiach nad Ropą i Bielance

UŚCIE GORLICKIE to duża wieś o charakterze miasteczka ok. 5 km na północ od Kwiatonia. Przed wojną zamieszkałe głównie przez Łemków nazywało się Uściem Ruskim. Przy głównym placu wsi na skrzyżowaniu dróg znajduje się dawna cerkiew greckokatolicka pod wezwaniem św. Paraskewy z 1786 r. Cerkiew była odnawiana w XIX i XX w. Po 1947 r. funkcjonowała jako kościół pod wezwaniem Matki Boskiej Nieustającej Pomocy. Po powrocie w 1956 r. do Uścia części dawnych mieszkańców, w cerkwi odprawiano nabożeństwa dla greckich i rzymskich katolików. W 1997 r. otwarto nieopodal nowy murowany kościół i cerkiew wróciła do grekokatolików. Jest to cerkiew trójdzielna typu północno-zachodniego. Posiada podwójnie łamane dachy i dużą izbicową wieżę obejmującą babiniec. Dachy pokryte blachą zwieńczone są baniastymi hełmami. 

Cerkiew św. Paraskewy w Uściu Gorlickim

Wieża cerkwi św. Paraskewy w Uściu Gorlickim

Cerkiew św. Paraskewy w Uściu Gorlickim

Cerkiew św. Paraskewy w Uściu Gorlickim

Cerkiew św. Paraskewy w Uściu Gorlickim

Cerkiew św. Paraskewy w Uściu Gorlickim

Cerkiew św. Paraskewy w Uściu Gorlickim. Z tyłu widoczny nowy kościół

Cerkiew św. Paraskewy w Uściu Gorlickim

Ikonostas cerkwi św. Paraskewy w Uściu Gorlickim

Ikonostas cerkwi św. Paraskewy w Uściu Gorlickim - lewa skrajna ikona namiestna św. Mikołaja

Ikonostas cerkwi św. Paraskewy w Uściu Gorlickim - ikona namiestna Matki Boskiej Hodegetrii

Ikonostas cerkwi św. Paraskewy w Uściu Gorlickim - ikona namiestna Chrystusa Nauczającego 

Ikonostas cerkwi w Uściu Gorlickim - ikona chramowa św. Paraskewy 

Ikonostas cerkwi sw. Paraskewy w Uściu Gorlickim - carskie wrota

Ikonostas cerkwi św. Paraskewy w Uściu Gorlickim - lewe diakońskie wrota

Ikonostas cerkwi św. Paraskewy w Uściu Gorlickim - prawe diakońskie wrota

Ikonostas cerkwi św. Paraskewy w Uściu Gorlickim - trimorfon centralna ikona rzędu deesis 

Ikonostas cerkwi św. Paraskewy w Uściu Gorlickim - lewa strona rzędów prazdników i deesis. Zdjęcie pochodzi sprzed 5 lat. Ta część była nieodnawiana i miała niebawem pójść do konserwacji. Jak byłem w Uściu w ubiegłym roku, ta część ikonostasu była wciąż zdemontowana u konserwatora. Koszty są wysokie, a mała ilość wiernych nie pozwala na szybkie zebranie funduszy.

Ikonostas cerkwi św. Paraskewy w Uściu Gorlickim - prawa strona rzędów prazdników i deesis po konserwacji. 

To zdjęcie pochodzi również z roku 2014. 

Ikonostas cerkwi św. Paraskewy w Uściu Gorlickim - antepedium pod ikoną namiestną św. Mikołaja

Ikonostas cerkwi św. Paraskewy w Uściu Gorlickim - antepedium pod ikoną namiestną Hodegetrii, 

niezwykle rzadka i uważana za niekanoniczną płaskorzeźba "Grzech Pierworodny"

Ikonostas cerkwi św. Paraskewy w Uściu Gorlickim 

niekanoniczne płaskorzeźbione antepedium pod ikoną namiestną Chrystusa przedstawiające proroków

Cerkiew św. Paraskewy w Uściu Gorlickim - boczny ołtarz Matki Boskiej z Dzieciątkiem

Cerkiew św. Pasraskewy w Uściu Gorlickim - ikona świętego kościoła wschodniego

Cerkiew św. Paraskewy w Uściu Gorlickim - polichromia Opieki Bogurodzicy (Pokrow) na sklepieniu cerkwi

ŁOSIE to duża wieś nad Ropą, na południowy zachód od Gorlic. Znajduje się tu dawna cerkiew greckokatolicka pod wezwaniem Narodzenia Bogurodzicy z 1810 r. Podobnie jak w Uściu Gorlickim, po 1947 r. pełniła funkcję kościoła rzymskokatolickiego, a po powrocie części Łemków w 1956 r. służyła obu wyznaniom. Po wybudowaniu nowego kościoła w latach 90., cerkiew wróciła do grekokatolików. Jest to cerkiew typu północno-zachodniego, przebudowana. Jest trójdzielna z dwoma zakrystiami przy prezbiterium, w trakcie przebudowy nawa została poszerzona na kształt transeptu, do krótkiego babińca dostawiona została duża izbicowa wieża. Cerkiew nakryta jest blaszanymi dachami kalenicowymi zwieńczonymi wysmukłymi hełmami z pozornymi latarniami. Podobny, większy hełm nakrywa wieżę. Cerkiew pierwotnie była otynkowana, dopiero w czasie remontu w latach 80. zdjęto tynk i obito cerkiew gontem. Wewnątrz cerkiew posiada polichromię figuralno-ornamentalną wykonaną w 1935 r. przez Mikołaja Golankę. 

Cerkiew Narodzenia Bogurodzicy w Łosiach

Cerkiew Narodzenia Bogurodzicy w Łosiach

Wieża cerkwi Narodzenia Bogurodzicy w Łosiach

Cerkiew Narodzenia Bogurodzicy w Łosiach. 

Do cerkwi prowadzi duża murowana bramka w otaczającym ją murze nakryta dużym barokowym hełmem. 

Cerkiew Narodzenia Bogurodzicy w Łosiach - widok na wiosnę

Cerkiew Narodzenia Bogurodzicy w Łosiach

Przy cerkwi stoi ciekawa murowana dzwonnica parawanowa z wieżyczkami

Cerkiew Narodzenia Bogurodzicy w Łosiach - widok od strony dzwonnicy

Cerkiew Narodzenia Bogurodzicy w Łosiach - widok z tyłu od strony prezbiterium

Cerkiew Narodzenia Bogurodzicy w Łosiach  - widok z boku

Dachy i wieże cerkwi Narodzenia Bogurodzicy w Łosiach

Ikonostas cerkwi Narodzenia Bogurodzicy w Łosiach

Ikonostas cerkwi Narodzenia Bogurodzicy w Łosiach

Górna część ikonostasu cerkwi Narodzenia Bogurodzicy w  Łosiach

Ikonostas cerkwi Narodzenia Bogurodzicy w Łosiach - lewa skrajna ikona namiestna św. Mikołaja 

Ikonostas cerkwi Narodzenia Bogurodzicy w Łosiach - ikona namiestna Matki Boskiej Hodegetrii

Ikonostas cerkwi Narodzenia Bogurodzicy - carskie wrota

Ikonostas cerkwi Narodzenia Bogurodzicy w Łosiach - lewe diakońskie wrota

Ikonostas cerkwi Narodzenia Bogurodzicy w Łosiach - prawe diakońskie wrota

Cerkiew Narodzenia Bogurodzicy w Łosiach - boczny ołtarz Chrystusa Błogosławiącego 

Cerkiew Narodzenia Bogurodzicy w Łosiach - ikona św. Heleny

Cerkiew Narodzenia Bogurodzicy w Łosiach - ikona św. Konstantyna

Cerkiew Narodzenia Bogurodzicy w Łosiach - ikona świętego kościoła wschodniego

Cerkiew Narodzenia Bogurodzicy w Łosiach - polichromia Trójcy Świętej na środku sklepienia

Cerkiew Narodzenia Bogurodzicy w Łosiach - polichromia "Zmartwychwstanie" na bocznej części sklepienia

Cerkiew Narodzenia Bogurodzicy w Łosiach. Pośrodku sklepienia zwisa wspaniały mosiężny kandelabr

Znajdująca obok cerkwi zabytkowa zagroda Maziarska. Mieszkańcy Łosiów wytwarzali maź do smarowania osi drewnianych wozów, którą handlowali rozwożąc po całej Łemkowszczyźnie i za granicę na Węgry, Litwę, nawet do Rosji. Maź wytwarzana była w wyniku suchej destylacji drewna, później z wydobywanej w okolicy ropy naftowej. 

BIELANKA to wieś znana z tradycji łemkowskich leżąca 8 km na południe od Gorlic. Znajduje się tu dawna cerkiew greckokatolicka pod wezwaniem Opieki Bogurodzicy z 1753 lub 1773 roku. Dokładna data nie została potwierdzona w dokumentach z tego okresu. Była odnawiana w 1913 r. W roku 1947 w czasie pośpiesznego pakowania sprzętów przez wysiedlanych Łemków zaprószono ogień od którego spłonęły dachy nawy i prezbiterium. Nakryto je dachem kalenicowym. Dopiero w czasie remontu w latach 90. zrekonstruowano pierwotne dachy sprzed pożaru. Po wojnie służyła jako kościół rzymskokatolicki, a po powrocie w roku 1956 części dawnych mieszkańców przekazano ją prawosławnym z zastrzeżeniem, że ma służyć obu kultom. W 2009 r. stała się z powrotem własnością grekokatolików. Jest to cerkiew typu północno-zachodniego. Trójdzielna, poszczególne części zbliżone do kwadratu. Prezbiterium pokryte dachem kalenicowym, nawa łamanym dachem namiotowym. Pochyła wieża izbicowa z zachatą obejmuje babiniec. Izbica wieży pomalowana na niebiesko, pozorne latarnie i bramka wejściowa - na żółto. Dachy i wieża zwieńczone wydłużonymi baniastymi hełmami. Cerkiew stoi na dolnym tarasie wzgórza otoczona wianuszkiem wysokich drzew. W lecie jest dobrze widoczna praktycznie tylko od frontu. 

Cerkiew Opieki Bogurodzicy w Bielance

Cerkiew Opieki Bogurodzicy w Bielance

Cerkiew Opieki Bogurodzicy w Bielance

Wieże cerkwi Opieki Bogurodzicy w Bielance

Uroczy baniasty hełm nad prezbiterium cerkwi Narodzenia Bogurodzicy w Bielance

Cerkiew Opieki Bogurodzicy w Bielance dwa lata później z widocznymi odbarwieniami gontów

Cerkiew Opieki Bogurodzicy w Bielance

Wieża cerkwi Opieki Bogurodzicy w Bielance

Cerkiew Opieki Bogurodzicy w Bielance. W tym roku byłem w Bielance w kwietniu i byłem zaskoczony jej widokiem. Przez bezlistne gałęzie drzew prezentuje się bardzo pięknie. Dopiero o takiej porze roku można ją ujrzeć w całości ze wszystkich stron i docenić jej prawdziwą urodę. Pozwalam sobie zamieścić kilka zdjęć z tego wyjazdu.

Cerkiew Opieki Bogurodzicy w Bielance - widok na wiosnę

Cerkiew Opieki Bogurodzicy w Bielance - widok na wiosnę. 

To zdjęcie przypomina mi widok cerkwi w Powroźniku wykonane o tej samej porze.

Cerkiew Opieki Bogurodzicy w Bielance na wiosnę

Cerkiew Opieki Bogurodzicy w Bielance na wiosnę

Wieże cerkwi Opieki Bogurodzicy w Bielance na wiosnę

Cerkiew Opieki Bogurodzicy w Bielance na wiosnę

Cerkiew Opieki Bogurodzicy w Bielance na wiosnę

Wieże cerkwi Opieki Bogurodzicy w Bielance - widok na wiosnę

Wieże cerkwi Opieki Bogurodzicy w Bielance - widok na wiosnę

Wnętrze cerkwi Opieki Bogurodzicy w Bielance

Ikonostas cerkwi Opieki Bogurodzicy w Bielance

Lewa strona ikonostasu cerkwi Opieki Bogurodzicy w Bielance

Ikonostas cerkwi Opieki Bogurodzicy w Bielance - lewa skrajna ikona namiestna św. Mikołaja

Ikonostas cerkwi Opieki Bogurodzicy w Bielance - ikona namiestna Matki Boskiej Hodegetrii

Ikonostas cerkwi Opieki Bogurodzicy w Bielance - ikona namiestna Chrystusa Nauczającego 

Ikonostas cerkwi w Bielance - ikona chramowa Opieki Bogurodzicy 

Ikonostas cerkwi Opieki Bogurodzicy w Bielance - trimorfon, centralna ikona rzędu deesis

Ikonostas cerkwi Opieki Bogurodzicy w Bielance. Typowy trimorfon przedstawiający Chrystusa Arcykapłana siedzącego na tronie 

w otoczeniu Matki Boskiej i św. Jana Chrzciciela w błagalnej postawie i aniołów.

Ikonostas cerkwi Opieki Bogurodzicy w Bielance - lewa strona prazdników i deesis 

Ikonostas cerkwi Opieki Bogurodzicy w Bielance - prawa strona prazdników i deesis 

Ikonostas cerkwi Opieki Bogurodzicy w Bielance - carskie wrota